National Library of Sri Lanka
کتابخانه ملی سریلانکا یک کتابخانه مرجع، پژوهشی و مرکز اصلی اطلاعات این کشور است که در خیابان استقلال، کلمبو قرار دارد. این نهاد بهعنوان مرکز اصلی جمعآوری، حفظ و فراهمسازی دسترسی به منابع منتشرشده و میراث مکتوب ملی شناخته میشود و نقش مهمی در توسعه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی سریلانکا ایفا میکند.
وبسایت رسمی: https://www.natlib.lk/
تاریخچه
ایده تأسیس کتابخانه ملی سریلانکا به دهه ۱۹۵۰ بازمیگردد، زمانی که کارشناسان و کمیسیونهای دولتی پیشنهاد ایجاد یک کتابخانه ملی را مطرح کردند.
برنامه رسمی ایجاد نهاد شروع شد و زمین کتابخانه در کنار آرشیو ملی گرفته شد. پس از سالها طراحی و ساخت، ساختمان این کتابخانه در تاریخ ۲۷ آوریل ۱۹۹۰ توسط رییسجمهور افتتاح شد و از آن زمان بهعنوان مرجع ملی فعالیت میکند.
این کتابخانه تحت"قانون هیئت خدمات کتابخانه و اسناد ملی" (National Library and Documentation Services Board Act ) اداره میشود که اساسنامه فعالیتها، وظایف و نقشهای آن را مشخص کرده است.
ساختار و منابع
کتابخانه ملی سریلانکا دارای مجموعه گستردهای از منابع مختلف است که با هدف پاسخگویی به نیازهای پژوهشگران، دانشجویان و عموم مردم جمعآوری شدهاند. روش دریافت منابع شامل خرید، اهداء، تبادل با کتابخانههای دیگر و سپرده قانونی (Legal Deposit) است.
مجموعههای اصلی
- مجموعه کتابها و مرجع عمومی
شامل دایرهالمعارفها، فرهنگها، واژهنامهها، راهنماها و منابع مرجع دیگر است که برای پژوهش و مطالعه بهکار میروند.
۲. مجموعه نشریات و روزنامهها
کتابخانه از سال ۱۹۷۶ نسخههای تمام روزنامههای منتشرشده در کشور را دریافت میکند و این بخش منبع مهمی برای پژوهشهای تاریخی و اجتماعی است.
۳. مجموعه مقالهها و نشریات دورهای
مقالات علمی و نشریات منتشرشده در زبانهای سینهالی، تامیلی و انگلیسی در این بخش نگهداری میشود.
۴. گنجینه نسخ خطی برگ نخل ( Ola Leaf)
یکی از ارزشمندترین بخشهای کتابخانه، مجموعه نسخ خطی نوشتهشده روی برگهای نخل است. این نسخهها بهزبانهای سینهالی، پالِی و سانسکریت هستند و موضوعاتی چون بودا، سنتهای آیورودا، ادبیات سینهالی، تاریخ، نجوم و آیینهای سنتی را پوشش میدهند.
۵. مجموعه اسناد رسمی و دولتی
این بخش شامل قوانین، اوراق پارلمانی، گزارشهای رسمی، هنساردها (گزارشهای رسمی مجلس) و سایر اسناد دولتی مرتبط با تاریخ و فرهنگ سریلانکا است.
۶. نسخ نادر و مجموعههای خاص
کتابهای نادر، نگارشهای محدود یا چاپنشده، و منابع منحصربهفرد درباره موضوعات تاریخی و فرهنگی نیز در این بخش نگهداری میشود.
۷. مجموعههای ویژه دیگر
این کتابخانه همچنین بخشهایی برای کتابهای کودکان، نقشهها، میراث فرهنگی ناملموس، مواد صوتی و تصویری و دیگر منابع تخصصی دارد.
نسخههای خطی و اهمیت میراثی
یکی از نقاط قوت کتابخانه، مجموعه نسخ خطی برگ نخل (Ola Leaf Manuscripts) است که شامل آثار قدیمی درباره باورهای مذهبی، طب سنتی، تاریخ و ادبیات است. این نوع نسخهها از مهمترین منابع بومی فرهنگی سریلانکا محسوب میشوند و در مرکز نگهداری ویژه قرار دارند تا در برابر آسیبهای محیطی محافظت شوند.
نقش فرهنگی و آموزش
کتابخانه ملی نقش مهمی در:
- توسعه فرهنگ کتابخوانی
- فراهمسازی منابع تحقیق و پژوهش
- حمایت از دانشجویان، فعالان فرهنگی و پژوهشگران
- کمک به ارتقای دسترسی عمومی به اطلاعات و منابع قرار دارد.
علاوه بر این، بخشهایی برای مطالعه مقدماتی، خدمات مرجع، و دسترسی به منابع دیجیتال و غیرکتابی نیز فراهم شده است تا مخاطبان با نیازهای متفاوت بتوانند از مجموعههای آن استفاده کنند.
برنامهها و کنفرانسهای مرتبط با کتابخانه ملی سریلانکا
۱. چهارمین کنفرانس بینالمللی پژوهشی کتابخانه ملی سریلانکا- ICNATLIB 2025
- تاریخ اجرا: ۴ سپتامبر ۲۰۲۵
- موضوع اصلی: نقش کتابخانهها در ساختن یک ملت هوشمند از طریق خدمات هوشمند اطلاعاتی و پژوهشی “Building a Smart Nation Through Smart Libraries”
- نوع رویداد: کنفرانس بینالمللی پژوهشی
- محل برگزاری: تالار همایشهای کتابخانه ملی سریلانکا، کلمبو (بهصورت حضوری و آنلاین)
- ویژگیها: این همایش فرصتی برای ارائه پژوهشهای نوآورانه در حوزه علوم اطلاعات، تکنولوژیهای نوین، حفاظت و دسترسی به منابع دیجیتال، و تبادل دانش حرفهای فراهم میکند.
منبع: https://www.natlib.lk/icnatlib2025/Home.html
۲. کنفرانس بینالمللی علوم کتابداری و اطلاعات – **-ICLIS 2025
- تاریخ اجرا: ۲۶–۲۷ ژوئن ۲۰۲۵
- موضوع کلیدی: کتابخانهها بهعنوان ستونهای سرمایه اجتماعی و فرهنگی پایدار
- “Libraries as Pillars of Sustainable Socio‑Cultural Capital”
- محل برگزاری" دانشکده کشاورزی، دانشگاه Peradeniya
- ویژگیها: مباحثی درباره خدمات اطلاعاتی نوین، آموزش کتابداری، میراث فرهنگی و اتصال کتابخانهها با جامعه در عصر دیجیتال مطرح میشود.
منبع : https://iclis25.slla.lk/
۳. سیمپوزیوم پژوهشی (NILIS Research Symposium 2025)
- تاریخ اجرا: ۳۰–۳۱ اکتبر ۲۰۲۵
- محل برگزاری: دانشگاه کلمبو
- موضوع: بررسی نقش کتابخانهها در ایجاد جوامع فراگیر و راهکارهای نوآورانه در نشر، دسترسی اطلاعات و توسعه فرهنگی.
- ویژگیها: شامل نشستهای پژوهشی، ارائه نتایج تحقیقاتی، کارگاهها و جلسات علمی مرتبط با علوم کتابداری و اطلاعات.
منبع: https://nilis.cmb.ac.lk/home/nrs25
۴. سخنرانیهای ماهانه کتابخانه ملی
- شروع از سال: ۱۹۹۰ تاکنون
- نوع رویداد: سری برنامههای سخنرانی ماهانه
- موضوعات پوشش: تاریخ، فرهنگ، ادبیات، علوم اطلاعات و موضوعات عمومی مرتبط با دانشیاری و کتابخانهداری
- ویژگیها: هر ماه سخنرانی از سوی صاحبنظران داخلی یا بینالمللی برگزار میشود تا دانش عمومی و آگاهی فرهنگمحور ارتقا یابد.
منبع : https://www.natlib.lk/our_services/monthly_lecture.php
ملاحظه:
این رویدادها نشان میدهد که سریلانکا نهفقط بهصورت سنتی به کتابخانهداری توجه دارد، بلکه در سالهای اخیر تمرکز چشمگیری بر:
- پژوهش علمی در حوزه اطلاعات و کتابداری
- نقش کتابخانهها در توسعه فرهنگی و اجتماعی
- اتصال فناوری و دسترسی به منابع اطلاعاتی
- ارتقای ظرفیتهای حرفهای کتابداران
داشته است؛ موضوعاتی که برای پژوهشگران، دانشگاهیان، فعالان فرهنگی و دیپلماتهای فرهنگی اهمیت ویژهای دارد.
نظر شما